സൗദി പ്രവാസം: ഓർമ്മ, അനുഭവം, പ്രതീക്ഷ

സൗദി പ്രവാസം: ഓർമ്മ, അനുഭവം, പ്രതീക്ഷ ആമുഖം മരുഭൂമിയുടെ കാറ്റേറ്റ്, അപരിചിതമായ ഇടങ്ങളിലേക്ക് ജീവിതം പറച്ചുനട്ട ഒരു തലമുറയുടെ പ്രതിനിധിയാണ് ഏതൊരു പ്രവാസിയും. 2009-ൽ സൗദി അറേബ്യയുടെ മണ്ണിൽ ആദ്യമായി കാൽകുത്തുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ആകുലതകളും പ്രതീക്ഷകളും ഒരുപോലെ നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്നു. നാടും വീടും വിട്ട്, കടൽ കടന്നെത്തിയ ആ ആദ്യ നാളുകൾ നൽകിയ അപരിചിതത്വവും ഒറ്റപ്പെടലും ഇന്നും മനസ്സിൽ മായാതെ നിൽക്കുന്നു. വർഷങ്ങൾ അഞ്ചും പത്തും കടന്ന് ഒന്നര പതിറ്റാണ്ടിലേക്കെത്തുമ്പോൾ, സൗദി പ്രവാസം എന്നത് വെറുമൊരു ഉപജീവന മാർഗ്ഗം മാത്രമായിരുന്നില്ല എന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നു; അതൊരു വലിയ ജീവിത വിദ്യാലയമായിരുന്നു. പലതരം മനുഷ്യർ, വിവിധ സംസ്കാരങ്ങൾ, കണ്ണീരും സന്തോഷവും ഇടകലർന്ന അനുഭവങ്ങൾ, അതിജീവനത്തിന്റെ പോരാട്ടങ്ങൾ—ഇതെല്ലാം ചേർന്നതാണ് ഈ 17 വർഷത്തെ സൗദിജീവിതം.

ഓർമ്മകളുടെ തണൽവീഥികൾ (2009-ന്റെ തുടക്കവും ആദ്യകാല അനുഭവങ്ങളും) 2009-ൽ ഇവിടെ എത്തിയ കാലഘട്ടം ഇന്നത്തെപ്പോലെ ഡിജിറ്റൽ ലോകം അത്രത്തോളം സുഗമമല്ലാത്ത ഒന്നായിരുന്നു. നാടുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ കോളിംഗ് കാർഡുകളും ISD ബൂത്തുകളും ആശ്രയിച്ചിരുന്ന കാലം. വാരാന്ത്യങ്ങളിൽ നാട്ടിലേക്ക് വിളിക്കാനും വിശേഷങ്ങൾ അറിയാനും കാത്തുനിന്ന നിമിഷങ്ങൾ പ്രവാസത്തിന്റെ ആദ്യകാല ഓർമ്മകളിൽ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. സ്വന്തം നാടിന്റെ പച്ചപ്പിൽ നിന്നും കുളിർമയിൽ നിന്നും പെട്ടെന്ന് മരുഭൂമിയുടെ വരണ്ട ചൂടിലേക്കും പ്രവാസത്തിന്റെ തനിമയിലേക്കും മാറുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന മാനസിക സമ്മർദ്ദം ചെറുതായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, ആ ഒറ്റപ്പെടലിന് തണലായത് പ്രവാസി മലയാളി കൂട്ടായ്മകളും സൗഹൃദങ്ങളുമായിരുന്നു. ജാതിയും മതവും രാഷ്ട്രീയവും മറന്ന്, പരസ്പരം താങ്ങും തണലുമായി മാറിയ ഒരു വലിയ സൗഹൃദ വലയം സൗദി പ്രവാസം സമ്മാനിച്ചു. പ്രവാസത്തിലെ സൗഹൃദങ്ങൾ വെറും പരിചയങ്ങളായിരുന്നില്ല; സ്വന്തം കുടുംബത്തെപ്പോലെ പരസ്പരം കരുതൽ നൽകിയ ആത്മബന്ധങ്ങളായിരുന്നു. കൂടാതെ, റമദാൻ കാലങ്ങളിലെ തറാവീഹ് നമസ്കാരങ്ങളും, ഇഫ്താർ സംഗമങ്ങളും, പെരുന്നാൾ ദിനങ്ങളിലെ നാടൻ ഭക്ഷണത്തിന്റെ പങ്കുവെക്കലുകളും പ്രവാസജീവിതത്തിന് വേറിട്ടൊരു മനോഹാരിത നൽകി. അൽ ബാഹയിലെ കുളിരും, റിയാദിലെയും ദമ്മാമിലെയും തിരക്കുകളും, ജിദ്ദയിലെ കടൽക്കാറ്റുമെല്ലാം ഓർമ്മകളിൽ ഇന്നും തങ്ങിനിൽക്കുന്നു.

അനുഭവങ്ങളുടെ പരീക്ഷണകാലം (നിതാഖാത്തും കോവിഡും) സൗദി പ്രവാസത്തിൽ എപ്പോഴും സന്തോഷം മാത്രമായിരുന്നില്ല ഉണ്ടായിരുന്നത്. ജീവിതത്തിന്റെ താളം തെറ്റിച്ച അനിശ്ചിതത്വങ്ങളുടെ കാലഘട്ടങ്ങളും കടന്നുപോയിട്ടുണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നായിരുന്നു നിതാഖാത് നിയമങ്ങളുടെ വരവ്. തൊഴിൽ മേഖലയിൽ തദ്ദേശീയർക്ക് കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി കൊണ്ടുവന്ന നിതാഖാത്, ലക്ഷക്കണക്കിന് പ്രവാസികളിൽ വലിയ ആശങ്കയാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. സ്ഥാപനങ്ങൾ ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, പച്ച കാറ്റഗറികളായി തിരിക്കപ്പെടുകയും, പലർക്കും ജോലിയും വിസയും നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ വന്നു. ഏത് നിമിഷവും നാടണയേണ്ടി വരുമോ എന്ന ഭയത്തോടെ ദിവസങ്ങൾ തള്ളിനീക്കിയ കാലം. അതിജീവനത്തിനായി വഴിമാറി ചിന്തിക്കാനും, പുതിയ തൊഴിൽ മേഖലകൾ കണ്ടെത്താനും, കൂടുതൽ നൈപുണ്യം നേടാനും പ്രവാസികളെ പ്രേരിപ്പിച്ചത് ഈ പരീക്ഷണകാലമായിരുന്നു. എന്നാൽ, അതിനേക്കാൾ വലിയൊരു വറുതിയുടെയും പരീക്ഷണത്തിന്റെയും കാലമായിരുന്നു കൊറോണ മഹാമാരിയുടെ നാളുകൾ. ലോകം മുഴുവൻ അടച്ചിട്ടപ്പോൾ, വിമാന സർവീസുകൾ നിലച്ചപ്പോൾ, പ്രവാസ ലോകം കടുത്ത ആശങ്കയിലായി. തൊഴിലില്ലായ്മയും വേതന വെട്ടിക്കുറയ്ക്കലുകളും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധ സൃഷ്ടിച്ചു. ആഴ്ചകളോളം മുറികൾക്കുള്ളിൽ അടച്ചിട്ടിരിക്കേണ്ടി വന്ന ലോക്ക്ഡൗൺ നാളുകൾ മാനസികമായി വലിയ പ്രയാസമുണ്ടാക്കി. നാടണയാൻ കഴിയാതെ, പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ വേർപാടിൽ പോലും നേരിട്ടെത്തി പങ്കുചേരാൻ കഴിയാതെ പ്രവാസികൾ വിതുമ്പി.

എന്നാൽ ഈ കറുത്ത നാളുകളിലും സൗദി ഭരണകൂടം നൽകിയ സൗജന്യ ചികിത്സയും വാക്സിനേഷനും കരുതലും എടുത്തുപറയേണ്ടതാണ്. ഒപ്പം, പ്രവാസി സംഘടനകളും സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരും കാണിച്ച കാരുണ്യപ്രവർത്തനങ്ങൾ മനുഷ്യത്വത്തിന്റെ വലിയ മാതൃകയായി മാറി. ഈ പരീക്ഷണങ്ങളെല്ലാം കടന്നുപോയി, "ഇതും കടന്നുപോകും" എന്ന പ്രത്യാശയോടെ അതിജീവിക്കാൻ പ്രവാസം നമ്മെ പഠിപ്പിച്ചു. മാറ്റത്തിന്റെ കാറ്റും പ്രതീക്ഷയുടെ പുതിയ പുലരിയും 2009-ൽ കണ്ട സൗദി അറേബ്യയല്ല ഇന്നത്തെ സൗദി. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു വർഷങ്ങളായി രാജ്യം കൈവരിച്ച മാറ്റങ്ങൾ അത്ഭുതകരമാണ്. വിഷൻ 2030 (Vision 2030)-ന്റെ ഭാഗമായി സൗദി അറേബ്യ കൈവരിച്ച സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, സാംസ്കാരിക പുരോഗതി പ്രവാസ ജീവിതത്തിനും പുതിയ മാനങ്ങൾ നൽകി. വനിതാ ശാക്തകരണവും നിയമ പരിഷ്കാരങ്ങളും: വനിതകൾക്ക് വാഹനമോടിക്കാനുള്ള അനുമതിയും, തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ കൂടുതൽ പങ്കാളിത്തവും ലഭിച്ചത് രാജ്യത്തിന്റെ പുരോഗതിക്ക് വേഗം കൂട്ടി. ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവം: അബ്ഷീർ (Absher), തവക്കൽനാ (Tawakkalna) തുടങ്ങിയ ആപ്പുകളിലൂടെ സർക്കാർ സേവനങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും ഡിജിറ്റലായി മാറി. പേപ്പർവർക്കുകൾ കുറയുകയും കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ എളുപ്പമാവുകയും ചെയ്തു.

വിനോദ സഞ്ചാരവും കായിക രംഗവും: ജനറിയ ആഘോഷങ്ങൾ മുതൽ റിയാദ് സീസൺ, വൻകിട കായിക മാമാങ്കങ്ങൾ, വിനോദപരിപാടികൾ എന്നിവ സൗദിയുടെ മുഖച്ഛായ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. മെഗാ പ്രൊജക്റ്റുകൾ: നിയോം (NEOM), റെഡ് സീ പ്രൊജക്റ്റ് തുടങ്ങിയ ലോകോത്തര പദ്ധതികൾ സൗദിയുടെ ഭാവി എത്രത്തോളം തിളക്കമുള്ളതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇന്നത്തെ സൗദി പ്രവാസം കേവലം ജോലി ചെയ്യാനുള്ള ഒരു ഇടം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് പുതിയ അവസരങ്ങളും ആധുനിക ജീവിതസൗകര്യങ്ങളും നൽകുന്ന ഒരു ലോകോത്തര കേന്ദ്രമാണ്.

ഉപസംഹാരം 2009-ൽ തുടങ്ങിയ ഈ യാത്രയിൽ നേട്ടങ്ങളും കോട്ടങ്ങളും ഒരുപോലെ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. സാമ്പത്തിക ഭദ്രത, കുടുംബത്തിന്റെ സുരക്ഷിതത്വം, മക്കളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവ നേട്ടങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ; പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പമുള്ള നാളുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്ന സങ്കടം ഒരു കോട്ടമായി ബാക്കിനിൽക്കുന്നു. എങ്കിലും, പ്രവാസം എനിക്ക് നൽകിയത് വലിയൊരു ജീവിതാനുഭവമാണ്. പ്രതിസന്ധികളിൽ തളരാതിരിക്കാനുള്ള കരുത്ത്, മനുഷ്യരെ സ്നേഹിക്കാനുള്ള മനസ്സ്, ഏത് സാഹചര്യവുമായും പൊരുത്തപ്പെടാനുള്ള കഴിവ്—ഇതെല്ലാം സൗദിയുടെ മണ്ണ് എനിക്ക് തന്ന പാഠങ്ങളാണ്. ഇന്നലെകളുടെ ഓർമ്മകളും, ഇന്നത്തെ അനുഭവങ്ങളും, നാളെയുടെ പ്രതീക്ഷകളും ചേർത്തുവെച്ച് ഈ സൗദി പ്രവാസം തുടരുകയാണ്. മരുഭൂമിയിലെ ഓരോ മണൽത്തരിയിലും നമ്മുടെ അധ്വാനത്തിന്റെ, കണ്ണീരിന്റെ, പ്രതീക്ഷകളുടെ കഥകൾ കുറിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പ്രവാസം അവസാനിക്കുന്ന ഒരു ദിനം വന്നേക്കാം, എന്നാൽ സൗദി നൽകിയ ഓർമ്മകളും അനുഭവങ്ങളും ആയുസ്സിന്റെ അവസാനത്തോളം മനസ്സിൽ മായാതെ നിൽക്കും.